تاثیر استرس در یادگیری کودکان

تاثیر استرس در یادگیری کودکان

چکیده :

دوست عزیز، با بالا بردن سطح آگاهی و دانش خود نسبت به موضوعات اجتناب ناپذیری که در مسیر زندگی فرزندانمان قرار دارد می توانیم کمک شایانی هم به خودمان بعنوان والدین یا معلم بمنظور درک بهتر و صحیح تر فرزندانمان کرده باشیم و هم اینکه کمکی درخور به فرزندانمان در راستای فهم عمیق زندگی ارائه کنیم.

در این مقاله به تشریح استرس، دلایل ایجاد و تاثیر آن بر جسم، شخصیت و بالاخص یادگیری کودکان پرداخته شده و سعی گردیده بطور مختصر ما را در فهم بهتر استرس و تاثیرات آن بر زندگی خودمان و فرزندانمان یاری دهد.

 

به اشتراک بگذارید

print
چاپ صفحه
send-to-friend
ارسال به دوست
wish
افزودن به لیست علاقه مندی

امتیاز شما به این مطلب

تعداد امتیازها: 1

تاثیر استرس در یادگیری کودکان

سلام به شما دوست و همراه عزیز و همیشگی هوش سپید دات کام

امید که همواره سایه نازنین شما بر سر فرزندان دلبندتان مستدام باشد

دوست عزیز در این مقاله به بررسی استرس و تاثیر آن بر زندگی ما و کودکانمان می پردازیم و از آن مهمتر نحوه برخورد ما با این مهم و چگونگی کنترل صحیح آن بررسی می گردد.

استرس چیست؟

استرس در طول زمان همیشه وجود دارد. هر یک از ما دائما استرس های بسیاری را با نتایج متعدد آن تحمل می کنیم. استرس به قدری مهم است که متخصصان و پزشکان زیادی روی آن کار کرده اند و امروزه بیش از 300 تعریف متفاوت از استرس وجود دارد.

امروزه واژه " استرس" با دو ریشه مختلف استفاده شده است. یا تحریک تهاجمی مثل سر و صدا که عامل استرس می باشد و یا عکس العمل متابولیکی و یا فیزیولوژیکی که این عامل محرک مهاجم ایجاد می کند مثل عرق کردن دستها و یا خشک شدن گلو که از تظاهرات استرس می باشند.

معروف ترین محققی که روی استرس کار کرده است دکتر سیل (Dr.Seyle) می باشد که زندگی خود را وقف تحقیقاتش نموده است از نظر ایشان: " استرس پاسخ معمولی بدن به تمام تقاضاهایی است که از وی می شود و یا سازگاری با توقعات بسیار نابجا که عوامل استرس زا نامیده می شوند "

در این تعریف او به وضوح تمام محرکهای خارجی مثل گرما، سرما، فعالیت بدنی و نیز تمام محرکهای تغییرات داخلی مثل کاهش قند خون، افزایش درجه حرارت بدن، حمله میکروبی و هیجانات شدید را عامل استرس زا برای بدن می نامد.

اثرات منفی استرس :

استرس می تواند عامل اختلالات بسیار، نقطه شروع بیماریهای فراوان و مشکلات ارتباطی قوی باشد. نگاهی مختصر به کتابها و مقالات پزشکی در خصوص این موضوع نشان می دهد که استرس می تواند موجب تمامی بیماریها شود. همه چیز اینگونه اتفاق می افتد، مثل اینکه استرس می تواند عامل تشدید و یا تسریع کننده یک بیماری باشد که فرد قبلا میکروب آنرا در خود داشته است. غالبا آثار منفی استرس را به خستگی بیش از حد، اضطراب، ضعف، نا امیدی و افسردگی محدود می کنیم ولی متاسفانه نتایج بیش از اینهاست.

عکس العمل بدن در برابر استرس :

زمانی که بدن شما در برابر استرس عکس العمل نشان می دهد می توانید به طور کامل آنرا احساس کنید. نبض شما سریعتر می زند، فشار خون شما افزایش می یابد و احساس می کنید که انرژی زیادی در بدنتان آزاد شده است. چرا که هورمونی معروف به نام آدرنالین فعال می باشد. در واقع غده هیپوتالاموس در مغز که به اندازه یک نخود است و در وسط سر شما قرار دارد آنرا تحریک کرده و به فعالیت وا میدارد.

وقتی سیستمهای حسی شخص استرس را تشخیص می دهند، هیپوتالاموس با فرستادن سیگنالهایی به طرف غدد آدرنال که درست بر روی کلیه ها قرار گرفته اند واکنش نشان می دهد. این غده ها بلافاصله آدرنالین را به داخل جریان خون هدایت می کنند. نتیجه کلی آن واکنش مرگ یا آزادی نامیده می شود. اما هورمون دیگری هم وجود دارد که چندان معروف و فعال نیست و از غدد آدرنال آزاد می شود و قدرت آن به اندازه آدرنالین است. این هورمون" کورتیزول" نام دارد. می توانید این هورمون را نیرویی مقاوم در برابر عکس العمل انسان نسبت به استرس بدانید.

در واقع موج دوم عکس العمل دفاعی ما در برابر استرس است و تا اندازه ای ابعاد نا خوشایند استرس را از بین می برد تا ما را به حالت عادی و طبیعی بازگرداند.

اگر واکنش در برابر استرس بطور منظم، بلافاصله و بصورت انعطاف پذیر نباشد چه می شود ؟!

پاسخ ساده است : ما می میریم. با عکس العمل نشان دادن در برابر استرس، عمر ما طولانی تر می شود و هدف مورد نظر محقق می گردد. استرس به ما کمک می کند تا تهدیدهایی را مدیریت کنیم که در برابر تولید مثل ما مانع ایجاد می کنند.

آسیب های ناشی از استرس به مغز و دستگاه ایمنی :

استرس می تواند به بسیاری از بخش های مغز آسیب برساند. استرس حاد در کوتاه مدت می تواند عملکرد قلب و عروق را  تقویت کند. گاهی شنیده ایم که مادر بزرگی یک طرف خودرویی را بلند کرده است تا نوه خود که زیر چرخ آن گیر کرده را نجات دهد. اما استرس در بلند مدت و ترشح بسیار زیاد آدرنالین موجب می شود تا تنظیم جریان فشار خون انسان بر هم بخورد و در آن اختلال ایجاد شود.عدم تنظیم جریان خون در رگها حالت لخته ایجاد می کندو با گذشت زمان حالت چسبندگی این لخته ها افزایش خواهد یافت و رگهای خونی انسان را مسدود خواهد کرد.

چنانچه این اتفاق در داخل رگهای خونی قلب شخصی بیفتد به حمله قلبی دچار خواهد شد و اگر در مغز وی چنین اتفاقی بیفتد به سکته مغزی مبتلا می شود.

استرس دستگاه ایمنی بدن را نیز می تواند تحت تاثیر قرار دهد. نخست باعث می شود تا گلوبول های سفید خود را آماده کنند و به طرف آسیب پذیر ترین بخش های بدن مانند پوست بروند. استرس حاد موجب می شود تا بتوانید در برابر آنفلوانزا بهتر عکس العمل نشان دهید اما استرس مزمن تاثیر عکس دارد، به این معنی که تعداد گلوبولهای سفید شما را کاهش می دهد یا حتی موجب از بین رفتن آنها می شود. استرس مزمن می تواند سیستم ایمنی بدن را از کار بیندازد و به همین دلیل است که افراد مبتلا به استرس مزمن بیشتر اوقات بیمار هستند، زیرا سیستم ایمنی و دفاعی بدن آنها به شدت ضعیف شده است.

نتیجه تحقیقی در این زمینه نشان می دهد که افراد مبتلا به استرس سه برابر بیشتر از افراد معمولی به سرما خوردگی مبتلا خواهند شد.

استرس در منزل :

استرس در منزل به شدت با عملکرد بچه ها در محیط مدرسه و کلاس درس ارتباط دارد و حتی وقتی بزرگتر می شوند توانایی آنها در محیط کار را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. کودکانی را در نظر بگیرید که در محیط خانه دائما شاهد دعواهای پایان ناپذیر والدین هستند و این مسئله برای آنها بسیار نگران کننده است. کودکان از وقتی که بسیار کم سن و سال هستند حتی از شش ماهگی به بعد از لحاظ فیزیولوژیکی نسبت به بگو مگوهای بزرگسالان واکنش نشان می دهند. به این ترتیب که ضربان قلب آنها سریعتر می زند و فشار خون آنها افزایش می یابد. کودکان در هر سنی که باشند وقتی دائما شاهد دعواهای پدر و مادر خود باشند،هورمون های استرس بیشتری در ادرار آنها وجود خواهد داشت.چنین کودکانی به راحتی نمی تواتنند احساسات خود را کنترل کنند و خونسرد بوده،و تمرکز حواس داشته باشند.توانایی متوقف کردن بگومگو ها و جلوگیری از دعوا را ندارند.عدم کنترل،آنهارا از لحاظ عاطفی فلج میکند و همانطور که میدانید کنترل،تاثیر قوی برروی استنباط مدرک استرس دارد.این عدم کنترل،بر روی چیز های بسیاری در زندگی آنها تاثیر می گذارد از جمله عملکرد آنها در محیط مدسه.استرس خانه که ناشی از دعواهای والدین و محیط متشنج خانه است بر روی عملکرد علمی کودکان در هر گروه سنی که باشند به طرز نامطلوبی تاثیر خواهد گذاشت.در تحقیقات اولیه ای  که بر روی معدل دانش آموزان انجام گرفت،نتیجه این بود که در شرایط استرس زا به مرور زمان معدل دانش آموزان به شدت کاهش پیدا میکند.تحقیقات بعدی که در این زمینه انجام گرفت،حاکی از آن بود که حتی وقتی پدر و مادر کنار هم زندگی می کنند اما کودک در شرایط به ثبات از لحاظ عاطفی در محیط خانه به سر میبرد بازهم افت معدل پیدا خواهد کرد.با وجود اینکه در این شرایط پدر و مادر از هم جدا نشده اند،اما طلاق عاطفی میان آنها رخ داده است و دعوا و بگومگو بین آنها وجود دارد و درنتیجه تاثیر منفی رفتار آنها، گریبانگیر کودکان آنها خواهد شد و آثار اولیه آن بر روی عملکرد آموزشی دانش آموز در محیط مدرسه کاملا آشکار میشود.

هرچه شدت دعوا و بگومگو بیشتر باشد، تاثیر آن بر روی عملکرد دانش آموز شدیدتر خواهد بود. معلمان گزارش میدهند دانش آموزانی که در خانواده ای نا آرام و آشفته زندگی میکنند، از استعداد و قابلیت های ضعیف تری در مقایسه با سایر دانش آموزان برخوردار هستند. این دانش آموزان سه برابر بیشتر از سایر دانش آموزان از مدرسه اخراج میشوند و 5 برابر بیشتر در فقر به سرمیبرند. «باربارا وایت هد»،فعال اجتماعی، در ماهنامه آتلانتیک چنین مینویسد: معلمان متوجه شده اند که بسیاری از دانش آموزان به سبب زندگی در خانواده ای نا آرام، در کلاس درس تمرکز حواس ندارند و حتی قادر نیستند پیش پا افتاده ترین مسائل ریاضی مانند جدول ضرب را انجام دهند.

چنین دانش آموزانی معمولا زیاد غیبت دارند و گاهی ازمدرسه فرار میکنند. از لحاظ شرایط جسمی و سلامت نیز در وضعیت مساعدی به سر نمیبرند زیرا استرس، سیستم ایمنی بدن آنها را تحلیل می برد و تضعیف میکند. درنتیجه معمولا بیچاره، غمگین و ناراحتند و گاهی منزوی و گوشه گیر میشوند. شواهد و مدارک موجود در این زمینه حاکی از آن است که احتمال خطر ابتلا به اختلالات روانی مانند اضطراب و افسردگی نیز در آنها بیشتر خواهد بود. بروز چنین اختلالاتی به فرایند های شناختی آنها آسیب جدی وارد میکند.همان فرایند هایی که عملکرد آموزشی موفقیت آمیز است.

تاثیر استرس دوران کودکی تا آخر عمر به همراه فرد خواهد بود، درواقع عملکرد های شما در هرسنی که باشید به طرز نا مطلوبی تحت تاثیر قرار میدهد.

چگونه می‌توانیم به کودکان در کاهش استرس کمک کنیم؟

والدین مى توانند ابزار و راه کارهایى را براى غلبه بر احساساتی چون خشم، عصبانیت، ناراحتى به فرزندان خود معرفى کرده و یا در اختیار آنان قرار دهند. گرچه ممکن است نتوانند از بروز این احساسات جلوگیرى کنند .

برای کمک به فرزندمان درکنترل استرس :
  • به سخنان فرزند خود خوب گوش دهیم.
  • وقتى متوجه عصبانیت و ناراحتى او شدیم، با صداى بلند از او سؤال نکنیم یا با گفتن کلماتى مثل: خوب، حالا مگه چى شده؟ دنیا که به آخر نرسیده فرزندمان را متهم جلوه ندهیم.
  • سعى کنیم به فرزندمان القا کنیم که متوجه احساسش شده ایم و با او کاملاً هم عقیده هستیم.
  • به آرامى از فرزند خود سؤال کنیم که چه موضوعى باعث ناراحتى اش شده است.
  • هنگامی دارد راجع به موضوعی که ناراحتش کرده صحبت می کند سعى کنیم فقط شنونده باشیم.
  • با علاقه و صبر و حوصله به سخنان او گوش فرا دهیم.
  • از هرگونه پیشنهاد، داورى، نصیحت و امر و نهى بپرهیزیم.
  • اگر فرزند ما احساس خشم و ناراحتى کرد با استفاده از کلمات به تشخیص احساس او کمک کرده و او را در نامگذارى احساسش یارى کنیم زیرا  بیشترکودکان هنوز نامى براى احساسات خود ندارند.
  • فراموش نکنیم که اگر آنها به احساس خود و نام آن آگاه باشند، نحوه بیان بهترى خواهند داشت و بهتر مى توانند با ما رابطه برقرار کنند.
  • برای فرزندمان وقت کافی در نظر بگیریم و به کمک یکدیگر راه حلهای مناسبی پیدا کنیم مانند: کاهش فعالیت‌های بعد از مدرسه، گذراندن وقت بیشتر با خانواده
  • استراحت کافی، تغذیه مناسب و البته تربیت درست میتوانند از عوامل مؤثر در کنترل استرس باشند.
  • به فرزند خود توصیه کنیم تا برای خارج شدن از شرایط استرس زا، قدم بزند و یا حتی اگر دوست داشته باشد مطلبی را بنویسد.
  • در تمام اوقات به او احساسی مثبت القاء نموده و بگوییم که کمتر مشکلی است که قابل حل نباشد و تمام اینها موقتی است.

نکته ی مهم :

بهتر است کودک را از قبل برای روبه‌رو شدن با موقعیت‌های تنش‌زا آماده کنیم. مثلا چه اشکالی دارد کودک بداند که قرار است به دکتر برود؟! پس عاقلانه این است که با او در مورد آنچه ممکن است اتفاق بیفتد صحبت کنیم. اما توجه داشته باشیم که کودکان کم سن و سال تر نیازی به آماده سازی ندارند زیرا این عمل می‌تواند موجب اضطراب بیشتر آنها شود.

فراموش نکنیم که ارتباط قوی اولیای خانه و مدرسه نقش بسزایی در کنترل استرس فرزندمان دارد.

بنابراین برای رابطه و همکاری معلم و والدین باید تلاشی مجدانه وجود داشته باشد. ارزیابی مشکلات کودک و تغییر برنامه آموزشی با سرعت و دقت انجام شود و والدین و معلمین بطور مداوم ارزیابی کنند که یک مسئله تا چه اندازه می تواند با آموزش و تعاملات همسالان کودک مشکل ایجاد کند . شناخت سریع کودک خجالتی که ترس اجتماعی دارد یا کودک باهوشی که سرآمد است اقدامات مناسبی نیاز دارد و ارزیابی و نظارت نیازمند این است که والدین در همه زندگی آموزشی ، تحصیلی، عاطفی ، اجتماعی درگیر باشند.  

موفقیت فرزندان ایران زمین آرزوی  همیشگی تیم هوش سپید

     دوست دار شما- زهرا مرادپور- روانشناس بالینی     

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

منابع :

  1. استرس را به زانو درآوریم نویسنده: دکتر لیونل کودرون    مترجم: فاطمه صالحی طالقانی  انتشارات طلایه
  2. مغز برتر   نویسنده : کارول وردرمن    مترجم: داوود نعمت اللهی   انتشارات معیار اندیش

نظرات كاربران

نظرات خود را با ما در میان بگذارید

شما هم میتوانید نظر خود را در رابطه با این مطلب برای ما ارسال نمایید.

برای ارسال نظر باید عضو سایت باشید، اگر قبلا در سایت ثبت نام کرده اید اینجا را کلیک کنید.

captcha Refresh
میثم رضایی در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۳ گفته:
۰ ۱ | ۰

با سلام و عرض خداقوت خدمت خانم مرادپور
ابتدا از مقاله خوبتون تشکر می کنم و در ادامه موضوعی رو می خواستم خدمتتون عرض کنم و اون هم اینه که با توجه به اینکه استرس واقعا در دنیای امروز موضوعی اجتناب ناپذیره. حالا اگه ضمن شناساندن این موضوع و اهمیت اون به چگونگی کنترل اون هم بپردازید بسیار ممنون می شیم.چون فکر می کنم لااقل برای فرزندانمون اگه بتونیم الگویی باشیم که چطور بتونن استرس رو کنترل کنن و باهاش کنار بیان و تکنیک هایی روبهشون یاد بدیم خیلی عالی میشه.
انشاالله هرچه زودتر منتظر مقالات و فایلهای کاربردی از طرف شما در این رابطه هستیم.
بسیار ممنون و با آرزوی توفیق برای شما

مدیریت سایت در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۰۴ پاسخ داده:
۰ ۱ | ۰

سلام جناب رضایی عزیز

از شما بخاطر زمان گذاری و مطالعه مطالب سایت ممنونیم. بله دوست گرامی نظر شما کاملا صحیح می باشد . ضمن قدردانی از نکته سنجی و ریز بینی شما، لازم است خدمتتان عرض کنیم با توجه به نظرات همراهان عزیز و همچنین ایمیل های دریافتی از آنان در رابطه با موضوعی که شما نیز بدرستی اشاره فرمودید، تهیه و تدوین مطالب و آموزشهایی کلیدی و کاربردی در زمینه شناسایی استرس در کودکان و راهکارهای کنترل آن و همچنین کمک به کودکان برای کنترل استرس در دست بررسی و انجام است.

انشاالله با یاری خداوند مهربان و به کمک نظرات ارزشمند و مفید کاربران دوست داشتنی هوش سپید دات کام به زودی پس از آماده سازی بر روی وبسایت قرار خواهد گرفت.

خداوند یار و نگهدار شما باشد    

پاسخ

رسول بدریان در تاریخ ۱۳۹۵/۱۱/۲۴ گفته:
۰ ۱ | ۰

سلام خداقوت خانم مرادپور
ممنون از مقاله شما. خانم مرادپور همونطور که می دونید موضوع استرس در دنیای کنونی بسیار بسیار مهمه و امکان نداره در زندگی هیچکدوم از ما حضور نداشته باشه.یعنی عموما همه اونو به شکل یک واقعیت در زندگی پذیرفتن.اما واقعا کاش متخصصین ما بتونن راهکارهایی شدنی رو ارائه بدن که ما بتونیم لااقل برای فرزندانمون کاری بکنیم که استرس نتونه داغونشون کنه و بتونن به خوبی اونو مدیریت کنن.لذا ازتون خواهش می کنم در رابطه با مدیریت و کنترل صحیح استرس آموزش هایی رو در اختیار کاربران قرار بدید.
باتشکر از شما و ببخشید اگه مطلب طولانی شد

مدیریت سایت در تاریخ ۱۳۹۵/۱۱/۲۵ پاسخ داده:
۰ ۱ | ۰

سلام جناب بدریان همراه گرامی

از شما بخاطر همراهی و مطالعه مطالب تشکر می کنیم. ممنون از توجه و پیشنهاد شما.چشم دوست عزیز حتما در اولین فرصت مطالبی که مورد درخواست کاربران و دوستان عزیز باشه در وبسایت قرار خواهد گرفت. ضمنا این خبر خوب رو هم بهتون بدم که فایلهای رایگان و همچنین محصولات دانلودی بسیار خوب و قدرتمندی در دست تهیه هست و به زودی بر روی سایت قرار خواهد گرفت که البته در صورتیکه عضو خبرنامه باشید بمحض ارائه مطالب ، خبر آنها برای شما بصورت ایمیل ارسال خواهد شد.

پاینده و برقرار باشید

پاسخ

عضویت در خبرنامه سایت

yesاگر میخواهید آخرین پیشنهادات، فایلهای هدیه رایگان و طرحهای تخفیف محصولات را در ایمیل خود دریافت کنید در خبرنامه ما عضو شوید.yes

           ایمیل شما نزد ما محفوظ است

logo-samandehi